FitInspector

Siodełko do przodu czy do tyłu? Jak ustawić setback

Aktualizacja · Autorzy Stas Bashylov, Ihor Twin

Położenie siodełka w osi przód–tył, często nazywane setbackiem, określa, jak daleko do przodu lub do tyłu siodełko znajduje się względem suportu. Zmienia rozkład ciężaru między siodełkiem, pedałami i dłońmi oraz wpływa zarówno na wysokość siodełka, jak i na odległość do kierownicy.

W przeciwieństwie do wysokości siodełka nie ma dobrze zweryfikowanego wzoru na położenie przód–tył. Ten poradnik wyjaśnia, na co ono wpływa, dlaczego tradycyjna reguła pionu budzi spory i jak praktycznie je ustawić małymi, sprawdzalnymi krokami.

Na co wpływa położenie siodełka przód–tył

  • Balans i nacisk na dłonie. Przesunięcie siodełka do tyłu przenosi więcej ciężaru do tyłu; przesunięcie do przodu zwiększa obciążenie dłoni i ramion.
  • Efektywna wysokość siodełka. Ponieważ rura podsiodłowa jest pochylona, przesunięcie siodełka do tyłu nieco oddala je też od pedałów. Po dużym przesunięciu do tyłu może być potrzebne lekkie obniżenie siodełka – po każdej zmianie przód–tył zmierz wysokość ponownie.
  • Odległość do kierownicy. Przesunięcie siodełka do przodu skraca odległość do kierownicy, a do tyłu ją wydłuża – dlatego położenie przód–tył bywa błędnie używane do poprawiania zbyt długiego lub zbyt krótkiego kokpitu.
  • Praca mięśni i komfort. Kolarze często opisują pozycję bardziej z tyłu jako „mocniej osadzoną i silniejszą”, a bardziej z przodu jako „bardziej nad pedałami”. To subiektywne odczucia, różne u różnych osób.

Dlaczego reguła KOPS budzi spory

Tradycyjna reguła KOPS (Knee Over Pedal Spindle – kolano nad osią pedału) polega na opuszczeniu pionu z przedniej części kolana przy korbach ustawionych poziomo i przesuwaniu siodełka, aż pion przejdzie przez oś pedału. Jest prosta i wciąż często powtarzana.

Jest też szeroko krytykowana. W eseju „The Myth of K.O.P.S.” konstruktor ram Keith Bontrager pisze, że reguła „nie ma żadnych podstaw biomechanicznych” i jest w najlepszym razie przypadkową zależnością, która stawia wielu kolarzy gdzieś w pobliżu użytecznej pozycji – a nie powodem, by tam ustawiać siodełko.

Praktyczny sposób ustawienia przód–tył

  1. Zacznij od siodełka wyśrodkowanego na szynach (na większości szyn jest zaznaczony zakres) i ustawionego poziomo, z już ustawioną wysokością siodełka.
  2. Zaznacz obecne położenie na szynach taśmą albo markerem, żeby zawsze móc do niego wrócić.
  3. Jedź na trenażerze ze stałym, umiarkowanym wysiłkiem, z dłońmi na klamkomanetkach. Zwróć uwagę, czy czujesz, że coś pcha cię do przodu na dłonie, czy zsuwasz się do tyłu z siodełka.
  4. Przesuwaj siodełko o około 5 mm w kierunku, który zmniejsza problem, a potem ponownie sprawdź wysokość siodełka, bo zmiana przód–tył lekko ją zmienia.
  5. Daj każdej zmianie kilka jazd, zanim ją ocenisz.

Kontrola dla rowerów szosowych: siodełko–klamkomanetki

Dan Empfield (Slowtwitch) przeanalizował pozycje zawodowych kolarzy szosowych i zaproponował wzór szacujący odległość od czubka siodełka do klamkomanetek na podstawie wzrostu kolarza (H) i wysokości siodełka (D):

czubek siodełka → klamkomanetki ≈ 0,72 × H − 0,78 × D
Przykład ze źródła: H = 185 cm, D = 75,5 cm daje około 74,3 cm. Typowy rozrzut w próbie: ±2,5 cm.

Dla rowerów szosowych kalkulator bike fittingu pokazuje tę odległość siodełko–klamkomanetki razem z wysokością siodełka.

Rowery czasowe i triathlonowe

W rowerach aero siodełko stoi znacznie dalej z przodu względem suportu: w swoim statycznym systemie dopasowania triathlonowego Empfield stosuje efektywny kąt podsiodłowy około 79,5°. Reguły opracowane dla pozycji szosowej nie przenoszą się na pozycję aero. Więcej w poradniku bike fitting do triathlonu i jazdy na czas.

Co dalej

Po każdej zmianie przód–tył ponownie sprawdź kąt w kolanie dzięki funkcji sprawdź pozycję na rowerze – zakresy docelowe znajdziesz w poradniku kąt w kolanie. Jeśli zaczynasz od zera, najpierw ustaw wysokość siodełka.

Źródła

  • Bontrager K. The Myth of K.O.P.S.: An Alternative Method of Bike Fit. Edited by D. Roosa; published on sheldonbrown.com. Link
  • Empfield D. Coordinate Predictors Versus Body Angles in Road Bike Fit. Slowtwitch; 2012.
  • Empfield D. Devising a static tri-fit system. Slowtwitch; 2009.